Tarnobrzescy Żydzi


Na zdjęciu zniszczony po drugiej wojnie światowej budynek tarnobrzeskiej synagogi. Obecnie po przebudowie mieści się tam Miejska Biblioteka Publiczna

Dawna synagoga tarnobrzeska przy ul. Szerokiej

Pierwszą tarnobrzeską synagogę wzniesiono z drewna prawdopodobnie na poczatku XVIII wieku. Budynek ten spłonął w 1862 roku w pożarze, który szybko rozprzestrzenił się po drewnianej zabudowie wokół rynku i zniszczył większość miasta. Na jej miejscu przed 1870 rokiem powstała synagoga murowana, która przetrwała do czasu drugiej wojny światowej. W czasie wojny mieścił się w niej warsztat niemieckiej firmy Bermann, a później do lat 70-tych XX wieku była używana jako magazyn na zboże. Ostatecznie budynek po dawnej synagodze przebudowano i zaadaptowano na potrzeby Miejskiej Biblioteki Publicznej, obecny adres to ul. Szeroka 15. Na ścianie MBP znajduje się tablica pamiątkowa z napisem "Pamięci Tarnobrzeżan Żydów obywateli naszego grodu 1593 - 1993".

Ściany i sufity tarnobrzeskiej synagogi zdobiły bogate polichromie. Od strony wschodniej znajdowała się główna sala modlitewna, a od zachodniej przedsionek z babińcem, czyli miejscem modlitw dla kobiet.

Warto wspomnieć, że w końcu XIX wieku Żydzi stanowili 80% ludności zamieszkującej Tarnobrzeg, do nich należały również wszystkie budynki w rynku. Jedna z bardziej znanych postaci to cadyk Elizer Horowic, syn Naftalego Cwi z Ropczyc. W wieku XIX funkcjonowała w Tarnobrzegu szkoła fundacji Maurycego Barona Hirsza.

Więcej informacji o tarnobrzeskich Żydach można zdobyć na:
Wirtualnym Sztetlu
na stronie Jewishgen,
a kilka zdjęć niedawno udostępnił
Instytut Yad Vashem.

Od października 2007 Tarnobrzeg znajduje się na Szlaku Chasydzkim zorganizowanym przez Fundację Ochrony Dziedzictwa Żydowskiego. Celem jego jest stworzenie międzynarodowego szlaku turystycznego, wykorzystującego dziedzictwo kultury i religii żydowskiej. Organizacja szlaku rozpoczęta została w roku 2006 i w pierwszym etapie przewidziano nawiązanie współpracy z lokalnymi samorządami na terenie Polski południowo-wschodniej i Ukrainy. W przyszłości przewidziane jest rozszerzenie szlaku na teren Słowacji, Węgier i Rumunii.

W roku 1990 wydano książkę Czesława Schabowskiego "Mój przyjaciel goj", w której w zabawny i niezwykle barwny sposób opisano codzienne życie przedwojennego Tarnobrzega z punktu widzenia żydowskiego chłopca Mosie Ajzensztykla. Dzięki tej publikacji nie tylko można wczuć się w klimat dawnego Tarnobrzega, ale również poznać mieszankę języka dzikowskiego, lasowiackiego z naleciałościami języka jidiysz.

Więcej zdjęć synagogi


Go to the album

Dawna synagoga w Tarnobrzegu

Tarnobrzescy Żydzi :: Synagoga Tarnobrzeg :: tarnobrzescy Zydzi :: kirkut Tarnobrzeg :: synagoga w Tarnobrzegu :: ohel w Tarnobrzegu :: Tarnobrzeg Informacja Turystyczna :: Tarnobrzeg, informacje dla turystów

No comments posted yet.

Add a new comment

Full tags list

Synagoga Tarnobrzeg · tarnobrzescy Zydzi · kirkut Tarnobrzeg · synagoga w Tarnobrzegu · ohel w Tarnobrzegu